เอรา ฟายน์อาร์ต กับงานสร้าง กระถางธูปมังกร
เอรา ฟายน์อาร์ต กับงานสร้าง กระถางธูปมังกร
งานสร้างกระถางธูปมังกร ได้รับแรงบันดาลใจจากการสร้างกระถางธูปมังกรให้ อาม่า เพื่อถวายแด่ องค์เจ้าแม่สวรรค์ (ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย) ณ ศาลเจ้าพ่อเจ้าแม่เก้าเลี้ยว อ.เก้าเลี้ยว จ.นครสวรรค์ ซึ่งเป็นบ้านเกิดของอาม่าของพวกเรา ในขณะนั้นศาลเจ้าพ่อเจ้าแม่เก้าเลี้ยวกำลังดำเนินงานสร้างองค์เจ้าแม่สวรรค์ ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย และต้องการกระถางธูปเพื่อให้ผู้คนที่มีความศรัทธาได้กราบไหว้องค์เจ้าแม่สวรรค์
ประมาณกลางเดือน ตุลาคม พ.ศ. 2566 อาม่าได้นำข่าวเรื่องกระถางธูปเจ้าแม่สวรรค์นี้มาบอกกับแม่ของเรา และคุณแม่ได้นำเรื่องมาคุยกับป๊าและพวกเรา เพื่อปรึกษากันว่าจะรับสร้างถวายกันหรือไม่? เราได้ปรึกษากันประมาณ 1 วันก็ได้ข้อสรุป เรารับและจะสร้างกระถางธูปถวาย อาม่าจึงนำความแจ้งให้ขณะกรรมการศาลเจ้าพ่อเจ้าแม่เก้าเลี้ยวทราบ ว่าขณะนี้มีผู้รับจะสร้างกระถางธูปถวายแล้ว และเราขอให้ใช้ชื่อ อาม่า เป็นผู้สร้างถวาย องค์เจ้าแม่สวรรค์
ค้นคว้า หาข้อมูล
- เนื่องจากงานสร้างระถางธูปเป็นงานที่พวกเราไม่เคยทำ และยังไม่มีรูปแบบที่ชัดเจน เราจึงค้นหาข้อมูลเรื่องกระถางธูปอย่างจริงจัง ไม่ว่าจะเป็นรูปทรง ทั้งทรงกลมทรงเหลี่ยม มีซุ้มหลังคาหรือไม่มี ลักษณะลวดลายมังกร ลักษณะขาสิงห์ ฐานรับขาสิงห์ และขนาดให้เหมาะสมกับองค์เจ้าแม่สวรรค์(ใหญ่ที่สุดในประเทศ) เราจึงต้องเดินทางไปศาลเจ้าต่าง ๆ เพื่อดูงานกระถางธูป ทั้งในกรุงเทพฯ และออกไปต่างจังหวัดเพื่อจะหาข้อมูลรูปแบบของกระถางธูป ไปดูมาหลายที่แต่ไม่มีที่ใดสร้างกระถางธูปที่มังกรมีความงดงามดั่งที่เราต้องการ และที่สำคัญคือรูปแบบกระถางธูปแทบจะเหมือนกันทุกศาลเจ้า
- เราจึงต้องเปลี่ยนวิธี โดยการถามข้อมมูลจากผู้รู้ และผู้ที่เคยสร้างกระถางธูป แต่ที่เราพบคือไม่มีใครเคยสร้างกระถางธูปมังกรในประเทศไทย และส่วนมากจะนำเข้ามาจากประเทศจีน เราจึงค้นหาผู้นำเข้ากระถางธูปจากประเทศจีนเพื่อจะขอคำแนะนำปรึกษาในการสร้าง และเราก็ได้ไปพบเขา
- แต่สิ่งที่เราได้รับคือคำพูดที่ไม่ประทับใจเท่าไหร่คือ “เมืองไทยทำไม่ได้หรอก ต้องสั่งจากเมืองจีน ที่เมืองจีนมีโรงงานผลิตที่ใหญ่ เมืองจีนเท่านั้นที่ทำได้” และเขาก็นำรูปภาพของกระถางธูปมากมายมาให้เราดู แต่สิ่งที่เราเห็นคือรูปภาพที่เหมือนเราไปดูตามศาลเจ้าต่าง ๆ เหมือนงานโหลรูปแบบกระถางธูปแบบเดียวกันเหมือนนกันแถบจะทุกใบ เราจึงถามท่านผู้นั้นไปว่า สามารถออกแบบลวดลายตัวกระถางธูปตามที่เราต้องการได้ไหม คำตอบคือไม่ได้เพราะโรงงานมีแม่พิมพ์อยู่แล้ว เปลี่ยนได้เฉพาะอักษรหรือชื่อเทพเจ้าเท่านั้น จบการสนทนาในวันนั้นด้วยคำพูดของเราว่า “ขอบคุณมากครับสำหรับการสละเวลา แต่ไม่เป็นไรครับ เราจะสร้างกระถางธูปเองครับ” เราเชื่อมั่นว่าคนไทยสามารถสร้างเองได้ นี่คือ “กระถางธูปมังกรขนาดใหญ่ที่สุดใบแรกในประเทศไทย ที่สร้างโดยคนไทย” เราตั้งใจเช่นนั้น
เริ่มต้นการทำงาน
- จากข้อมูลต่างๆ ที่เราได้ค้นคว้า สอบถามผู้รู้ รวมถึงการเดินทางไปดูกระถางธูปตามศาลเจ้าต่างๆ ทำให้เราตัดสินใจจะสร้างกระถางธูปทรงกลมลายมังกรนูนสูง มีเสามังกร ซุ้มหลังคาทรงแปดเหลี่ยม ขาสิงห์ และมีฐานดอกโบตั๋นรับขาสิงห์ โดยกำหนดขนาดประมาณคร่าวๆไว้คือ เส้นผ่านศูนย์กลาง 2 เมตร ความสูงรวมซุ้มหลังคา 4 เมตร ซึ่งหากเสร็จสมบูรณ์จะเป็นกระถางธูปขนาดใหญ่และมีน้ำหนักมาก
- พอเราได้รูปแบบคร่าวๆของกระถางธูป นายปัณกฤด หลานชายคนที่สองของอาม่า ก็ได้ร่างรูปภาพของกระถางธูปคร่าวๆ ลักษณะท่าทางความพริ้วไหวตัวมังกร จำนวนมังกรที่ติดรอบกระถาง เอกลักษณ์ของมังกรแต่ละตัว รวมถึงความหมายของมังกร และสัญลักษณ์ต่างๆบนกระถางธูปทั้งหมด
- เมื่อได้ภาพวาดออกมาแล้ว เราก็มอบหทายให้ นายนรากฤช หลานชายคนโตของอาม่าเป็นผู้ดูแลเรื่องงานสร้างรูปแบบ 3D บนคอมพิวเตอร์ โดยให้มืออาชีพด้านงานสร้างงานสามมิติทำงานนี้ให้ และนายนรากฤชเป็นผู้ตรวจสอบรูปแบบลวดลายอย่างพิถีพิถันเพื่อให้ได้รูปแบบตรงตามความต้องการของกระถางธูปมังกรที่ต้องการ ขั้นตอนนี้ใช้เวลาเดือนเศษๆ
- หลังจากได้ไฟล์ 3D จึงปริ๊นท์ตัวอย่างกระถางธูปรูปแบบเรซิ่น 3D Print โดยเป็นขนาดย่อส่วน 20 เท่า ทำให้เราเห็นภาพรวมของกระถางธูปมังกร และสามารถนำไปใช้เพื่อสร้างต้นแบบขนาดจริงได้ด้วย
การสร้างกระถางธูปมังกรขนาดใหญ่
- การสร้างกระถางธูปมังกร งานยากที่สุดคือการสร้างต้นแบบขนาดเท่ากระถางธูปจริงคือ 1:1 ด้วยขนาดที่ใหญ่และรายละเอียดมากจึงต้องใช้เวลานาน เมื่อได้งานต้นแบบขนาดย่อส่วน 20 เท่ามาแล้ว เราจึงต้องค้นหาช่างที่พร้อมทำงานละเอียดและทำงานให้เราได้เป็นระยะเวลานาน เนื่องด้วยเรามีที่ปรึกษาอาจารย์ผู้มากประสบการณ์และความเชี่ยวชาญงานหล่อพุทธศิลป์ ท่านแนะนำช่างปั้นต้นแบบท่านหนึ่งซึ่งท่านเชื่อในฝีไม้ลายมือสามารถสร้างสรรงานให้เราได้ เราจึงได้ขอให้ท่านอาจารย์เป็นผู้ดูแลจัดการงานปั้นต้นแบบ และดูแลงานหล่อกระถางธูปโดยเฉพาะงานปฏิมากรรมมังกร-หงส์ ดอกโบตั๋น ดอกบัวและน้ำเต้า ซึ่งเป็นงานที่ใช้เวลาและความเชี่ยวชาญอย่างมาก งานปั้นต้นแบบนี้ใช้เวลาประมาณเกือบ 2 เดือนจึงจะแล้วเสร็จ
- งานสร้างซุ้มหลังคา เป็นงานที่ยากที่สุดและหาผู้ที่ทำงานนี้ได้ยาก เฮียณัธจึงตัดสินใจวางแผนการผลิตเอง จากประสบการณ์การทำงานหล่อโลหะ และความกว้างขวางในวงการงานหล่อของเฮียณัธ เฮียจึงเขียนแบบโครงสร้างของซุ้มหลังคา ปรับแต่งแบบให้สอดคล้องกับกระถางธูป รวมทั้งคิดโครงสร้างเพื่อใช้รับน้ำหนักของกระถางธูป(น้ำหนัก 2 ตัน) ผงธูป(น้ำหนัก 1.2ตัน) กับซุ้มหลังคาที่มี(น้ำหนัก 1 ตัน) น้ำหนักทั้งหมดนี้จะต้องไม่โหลดไปที่ตัวกระถางธูปเลย การวางโครงสร้างจึงมีความจำเป็นอย่างมาก
- งานประกอบซุ้มหลังคากับกระถางธูปมังกร เนื่องจากเราวางแผนการทำงานอย่างดีการประกอบซุ้มหลังคากับกระถางธูปมังกรจึงเป็นเรื่องง่ายมากในวันที่ติดตั้งกระถางธูปมังกรบนแท่นบูชา กรรมการศาลเจ้าฯหลายท่านมีความกังวลเรื่องการประกอบซุ้มหลังคากับกระถางธูปมังกร เพราะเคยเห็นหลายศาลเจ้าสั่งกระถางธูปมาแล้วติดตั้งไม่ได้ ถ้าสังเกตุดีๆ ศาลเจ้าส่วนมากกระถางธูปจะไม่มีซุ้มหลังคา(จริงๆ) แต่สำหรับเรา เอรา ฟายน์อาร์ต ทำเรื่องยากให้เป็นเรื่องง่ายๆ งานติดตั้งประกอบซุ้มหลังคากับกระถางธูปมังกรใช้เวลาเพียง 10 นาทีเท่านั้น ซึ่งทำให้กรรมการศาลเจ้าฯ และผู้ที่มาร่วมต้อนรับกระถางถึงกับออกปากชื่นชมกันเลยทีเดียว
ในวันที่ติดตั้งกระถางธูปมังกรบนแท่นบูชา กรรมการศาลเจ้าฯหลายท่านมีความกังวลเรื่องการประกอบซุ้มหลังคากับกระถางธูปมังกร เพราะเคยเห็นหลายศาลเจ้าสั่งกระถางธูปมาแล้วติดตั้งไม่ได้ ถ้าสังเกตุดีๆ ศาลเจ้าส่วนมากกระถางธูปจะไม่มีซุ้มหลังคา(จริงๆ) แต่สำหรับเรา เอรา ฟายน์อาร์ต ทำเรื่องยากให้เป็นเรื่องง่ายๆ งานติดตั้งประกอบซุ้มหลังคากับกระถางธูปมังกรใช้เวลาเพียง 10 นาทีเท่านั้น ซึ่งทำให้กรรมการศาลเจ้าฯ และผู้ที่มาร่วมต้อนรับกระถางถึงกับออกปากชื่นชมกันเลยทีเดียว
เกล็ดของมังกรจีนนั้นจะมีลักษณะเฉพาะเปลี่ยนไปตามแต่ละชนิดของมังกร ตั้งแต่สีเขียวเข้มจนถึงสีทอง
